Historia kardiochirurgii w Polsce

Dziedzina medycyny skupiająca się na operacyjnym leczeniu serca oraz naczyń krwionośnych nazywana jest kardiochirurgią. Kardiochirurgia to jedna ze specjalności chirurgii (status ten uzyskała w 2000 roku). Pozostałe specjalności chirurgii to: chirurgia klatki piersiowej, naczyniowa, układu nerwowego, urologia, szczękowo-twarzowa, urazowa, ortopedyczna i onkologiczna. Kardiochirurgia zajmuje się leczeniem osób w każdym wieku, nawet w życiu płodowym!

Pierwsze ścieżki kardiochirurgiczne przecierał wiedeński lekarz Teodor Billroth. Naukowiec niejednokrotnie podkreślał, że praca z organem serca jest wyjątkowo trudna, ponieważ sprzeciwia się temu całe środowisko lekarskie. Uważali, że jest to coś niemoralnego, co ingeruje w ludzką duszę. Dlatego badań nad sercem podejmowali się tylko najwybitniejsi specjaliści odporni na krytykę społeczeństwa.

Trudno powiedzieć, jakie daty możemy przyjąć za początki kardiochirurgii w naszym państwie. W Polsce za pionierów tej dziedziny medycyny uważa się doktora Witolda Horodyńskiego oraz doktora Wacława Maliszewskiego. Oboje żyli w XIX wieku i ratowali ludzi z ranami kłutymi serca. Są oni również autorami pierwszej rozprawy naukowej poświęconej ranom serca (została wydana w 1899 roku). Tradycje kardiochirurgiczne wywodzą się z chirurgii klatki piersiowej. W grudniu 1898 roku doktor Witold Horodyński w Szpitalu św. Ducha w Warszawie przeprowadził chirurgiczne opatrzenie rany kłutej serca. Niestety, pacjent zmarł 22 dni po wykonaniu zabiegu. Dopiero chory operowany w 1903 roku przez doktora Jana Borzymowskiego przeżył i został całkowicie wyleczony. Pierwsza w Polsce korekcja wrodzonej wady serca odbyła się w 1948 roku w Szpitalu Wolskim. Przeprowadził ją doktor Leon Szoege-Manteuffel, który u swojej osiemnastoletniej pacjentki dokonał podwiązania przewodu tętniczego. Manteuffel w tym samym roku wykonał z sukcesem zespolenie systemowo-płucne.

Pierwsza operacja w Polsce na otwartym sercu miała miejsce 1958 roku we Wrocławiu. Przeprowadził ją doktor Wiktor Boss. Leczenie polegało na zamknięciu ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej serca w hipotermii. Rok później w warszawskiej klinice wprowadzono zabieg krążenia pozaustrojowego. Bezpośredni wpływ na rozwój kardiochirurgii miała chirurgia wad serca ? na początku u dzieci i młodzieży. Dopiero z czasem zdobytą wiedzę zaczęto wykorzystywać w leczeniu osób dorosłych. W następnych latach zapoczątkowano przeprowadzanie operacji serca przy zachowaniu jego czynności. Było to motorem napędowym do stworzenia sztucznych zastawek, metod protekcji mięśnia, czy rozwoju krążenia pozaustrojowego.

Zapewne wśród społeczeństwa najbardziej znanym kardiochirurgiem jest Zbigniew Religa. Jako pierwszy w Polsce przeprowadził udany przeszczep serca. Miało to miejsce 5 listopada 1985 roku. Trzydzieści lat temu była to naprawdę niespotykana rzecz, która zadziwiła środowisko lekarskie. Wszystkich chętnych do zapoznania się z historią wybitnego profesora zachęcam do obejrzenia filmu ?Bogowie?.

Obecnie, w Polsce przeprowadzanych jest około 25 000 operacji serca rocznie. Dodatkowo, nie zawsze są one przeprowadzane w sposób inwazyjny, to znaczy poprzez rozcięcie klatki piersiowej. Zabiegów mało inwazyjnych wykonuje się około 4 000 w roku. Aktualnie w Polsce działa 37 oddziałów kardiochirurgicznych. Są to naprawdę imponujące liczby.

Dodaj komentarz