Opublikowano Dodaj komentarz

Historia kardiochirurgii w Polsce

Dziedzina medycyny skupiająca się na operacyjnym leczeniu serca oraz naczyń krwionośnych nazywana jest kardiochirurgią. Kardiochirurgia to jedna ze specjalności chirurgii (status ten uzyskała w 2000 roku). Pozostałe specjalności chirurgii to: chirurgia klatki piersiowej, naczyniowa, układu nerwowego, urologia, szczękowo-twarzowa, urazowa, ortopedyczna i onkologiczna. Kardiochirurgia zajmuje się leczeniem osób w każdym wieku, nawet w życiu płodowym!

Pierwsze ścieżki kardiochirurgiczne przecierał wiedeński lekarz Teodor Billroth. Naukowiec niejednokrotnie podkreślał, że praca z organem serca jest wyjątkowo trudna, ponieważ sprzeciwia się temu całe środowisko lekarskie. Uważali, że jest to coś niemoralnego, co ingeruje w ludzką duszę. Dlatego badań nad sercem podejmowali się tylko najwybitniejsi specjaliści odporni na krytykę społeczeństwa.

Trudno powiedzieć, jakie daty możemy przyjąć za początki kardiochirurgii w naszym państwie. W Polsce za pionierów tej dziedziny medycyny uważa się doktora Witolda Horodyńskiego oraz doktora Wacława Maliszewskiego. Oboje żyli w XIX wieku i ratowali ludzi z ranami kłutymi serca. Są oni również autorami pierwszej rozprawy naukowej poświęconej ranom serca (została wydana w 1899 roku). Tradycje kardiochirurgiczne wywodzą się z chirurgii klatki piersiowej. W grudniu 1898 roku doktor Witold Horodyński w Szpitalu św. Ducha w Warszawie przeprowadził chirurgiczne opatrzenie rany kłutej serca. Niestety, pacjent zmarł 22 dni po wykonaniu zabiegu. Dopiero chory operowany w 1903 roku przez doktora Jana Borzymowskiego przeżył i został całkowicie wyleczony. Pierwsza w Polsce korekcja wrodzonej wady serca odbyła się w 1948 roku w Szpitalu Wolskim. Przeprowadził ją doktor Leon Szoege-Manteuffel, który u swojej osiemnastoletniej pacjentki dokonał podwiązania przewodu tętniczego. Manteuffel w tym samym roku wykonał z sukcesem zespolenie systemowo-płucne.

Pierwsza operacja w Polsce na otwartym sercu miała miejsce 1958 roku we Wrocławiu. Przeprowadził ją doktor Wiktor Boss. Leczenie polegało na zamknięciu ubytku w przegrodzie międzyprzedsionkowej serca w hipotermii. Rok później w warszawskiej klinice wprowadzono zabieg krążenia pozaustrojowego. Bezpośredni wpływ na rozwój kardiochirurgii miała chirurgia wad serca ? na początku u dzieci i młodzieży. Dopiero z czasem zdobytą wiedzę zaczęto wykorzystywać w leczeniu osób dorosłych. W następnych latach zapoczątkowano przeprowadzanie operacji serca przy zachowaniu jego czynności. Było to motorem napędowym do stworzenia sztucznych zastawek, metod protekcji mięśnia, czy rozwoju krążenia pozaustrojowego.

Zapewne wśród społeczeństwa najbardziej znanym kardiochirurgiem jest Zbigniew Religa. Jako pierwszy w Polsce przeprowadził udany przeszczep serca. Miało to miejsce 5 listopada 1985 roku. Trzydzieści lat temu była to naprawdę niespotykana rzecz, która zadziwiła środowisko lekarskie. Wszystkich chętnych do zapoznania się z historią wybitnego profesora zachęcam do obejrzenia filmu ?Bogowie?.

Obecnie, w Polsce przeprowadzanych jest około 25 000 operacji serca rocznie. Dodatkowo, nie zawsze są one przeprowadzane w sposób inwazyjny, to znaczy poprzez rozcięcie klatki piersiowej. Zabiegów mało inwazyjnych wykonuje się około 4 000 w roku. Aktualnie w Polsce działa 37 oddziałów kardiochirurgicznych. Są to naprawdę imponujące liczby.

Opublikowano Dodaj komentarz

Przeszczep serca

Serce to jeden z najistotniejszych organów naszego ciała. Nasze życie zależy od rytmicznego tempa pracy tego mięśnia. Jak z każdym organem również i ono może przestać prawidłowo pracować, albo wskutek uszkodzenia mechanicznego, albo chorób i wrodzonych wad. Wtedy najczęściej trzeba ingerować w tempie natychmiastowym. Wszystko zależy od skali problemu, można podać leki stymulujące odpowiednie tempo pracy, zastosować zabieg udrażniający zatkane żyły, a od kilku dekad w skrajnej sytuacji przeprowadzić transplantacje serca. Operacja ryzykowny, ale kiedy stawką jest życie pacjenta, wyszkolony personel medyczny gotowy jest zrobić wszystko co w ich mocy, aby sprostać wyzwaniu.

Jak niejedno odkrycie w świecie medycyny również transplantacja serca przez długi czas było tematem tabu. Środowisko podzielone było na lekarzy uważający zabieg za zbyt okrutny i ryzykowny, dający co najwyżej fałszywą nadzieje pacjentowi i jego rodzinie, oraz odważnych pionierów, którzy chcieli udoskonalić medycynę dla dobra pacjentów. Historia pokazała, że racja stała po stronie tej drugiej grupy. Pierwszy skuteczny zabieg przeszczepu serca został przeprowadzony przez Christiana Barnarda w klinice w Kapsztadzie 3 grudnia 1967 roku. Niestety pacjent zmarł po 18 dniach od operacji. Jak się okazało przyczyną zgonu było zapalenie płuc. Leki mające zapobiegać odrzuceniu nowego organu osłabiły organizm 53 letniego Louisa Washkansky’ego do takiego stopnia, że nie był sobie w stanie poradzić z infekcją. Na tym etapie technika transplantacji była w wielu miejscach niedopracowana. Stosowanie obiegu pozaustrojowego było przełomem, ale odpowiednie dawkowanie leków i mechanizmy pozyskiwania organów pozostawały wiele do życzenia. Kolejną słynną próbą Branarda datuje się na drugiego 2 stycznia 1968 roku. Pacjentem był śmiertelnie chory dr Philip Blaiberg. Doktor żył po zabiegu jeszcze przez 19 miesięcy i stanowił swojego rodzaju rekord w tej dziedzinie. Dokonania Branarda pokazały innym lekarzom, że zabieg jest możliwy do przeprowadzenia i pomaga wydłużyć życie śmiertelnie chorych pacjentów. W Polsce pierwszą próbę przeszczepu dokonał prof. Jan Moll, niestety po operacji z dnia 4 stycznia 1969 roku pacjent zmarł. Profesor spotkał się z takimi samymi problemami jakimi jego kolega po fachu. Media nie obeszły się łaskawie z Mollem i przez to niewiele osób było gotowych kontynuować jego przedsięwzięcie. Dopiero Zbigniew Religa postanowił nie słuchać ostrzeżeń kolegów i przełożonych. 5 listopada 1985 roku przeprowadził swoją pierwszą udaną operacje. Pacjent co prawda przeżył dwa miesiące po operacji, ale był to kolejny krok pomagający rozwinąć tą dziedzinę medycyny. Odpowiednie dopasowanie dawek leków przeciw odrzutowych i opracowanie całego mechanizmu dobierania dawców do pacjentów pozwoliło Relidze odniesieniu swojego największego sukcesu. W lipcu 1987 roku Roman Wewiór otrzymał drugą szansę od życia. Po operacji pacjent szybko powrócił do zdrowia i pełnej sprawności. Lata od pierwszego spotkania z dr. Religą wspomina jaki był wtedy przepełniony strachem i nadzieją, oraz jaka radość przepełniała go po dojściu do zdrowia.

Jak każda dziedzina medycyny również transplantologia musiała przejść długą drogę, żeby dziś lekarze mogli nieść pomoc tym, dla których kilka dekad temu nie było już nadziei.

 

Artykuł powstał przy współpracy z kardiochirurgiem, dr. n. med. Tomaszem Urbanowiczem, który prowadzi gabinet kardiolog w Poznaniu.

Opublikowano Dodaj komentarz

Lekarz kardiolog

Wiele osób, w dzisiejszych czasach choruje na wszelkie schorzenia związane z sercem i układem krążenia. Jesteśmy zasypywani sztucznymi składnikami, dużo ilością tłuszczy i złego cholesterolu, co później wpływa na pracę naszego organizmu. W teraźniejszości jest o wiele więcej zawałów, niż było jakieś 20 lat temu.

Pierwszym krokiem, który należy zrobić, to należy wykonać badania podstawowe, takie jak morfologia, stężenie cholesterolu, czy też OB. Są to podstawowe badania, na które dostaniemy skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu, aczkolwiek są niezwykle ważne. Wówczas można zapobiec ciężkim powikłaniom związanym na przykład z zawałem serca, który często również prowadzi do udaru. Miażdżyca to również wielki problem teraźniejszych ludzi.

Jeśli jednak wynik badań podstawowych będą niezgodne z normami warto zadbać o wizytę u lekarz kardiolog, który dobierze nam odpowiednie leczenie, albo skieruje na dodatkowe badania. Warto również wiedzieć, że kolejki do lekarzy kardiologów są na poziomie oczekiwania około pół roku, co stosunkowo jest niebezpieczne, jeśli wyniki faktycznie odbiegają stanowczo od normy. Należy wówczas poprosić lekarza rodzinnego, czy też inaczej zwanego pierwszego kontaktu o skierowanie do lekarza z zaznaczeniem PILNE, co znacznie skróci czas oczekiwania na wizytę.

Opublikowano Dodaj komentarz

Badanie EKG

Badanie EKG może zostać wykonane w przychodni, gabinecie lekarskim lub przy łóżku chorego. W czasie takiego badania pacjent ułożony jest w pozycji leżącej z odkrytymi kończynami oraz klatką piersiową, do których to przy pomocy specjalnych uchwytów bądź przyssawek przymocowuje się elektrody. Żel którym pokrywa się skórę przed założeniem elektrod znacznie zwiększa przewodzenie pobudzeń elektrycznych.

W czasie badania należy pozostać w bezruchu, gdyż skurcze mięśni zaburzają zapis. Wynik pojawia się w postaci graficznego wykresu, który to następnie jest interpretowany przez lekarza. Całe badanie trwa nie więcej niż 10 minut. EKG jest badaniem nieinwazyjnym, to znaczy, że nie narusza tkanek ciała pacjenta. Jest ono badaniem bezbolesnym oraz nie związanym z żadnym ryzykiem, w związku z czym nie wymaga specjalnego przygotowania bądź też opieki po wykonanym badaniu.

EKG dostarcza danych dotyczących rytmu oraz częstotliwości pracy serca. Prawidłowo działające serce powinno kurczyć się z częstością między 60 i 100 uderzeń na minutę.

Zaburzenia tego rytmu uwidocznione w EKG wskazują na złe funkcjonowanie układu przewodzącego serca bądź też zaburzenie jonowe. Po przebytym zawale, EKG pomaga ocenić rozległość oraz umiejscowienie uszkodzenia mięśnia sercowego.
W badaniu widoczne jest także powiększenie komór serca na skutek zbyt wielkiego obciążenia.